MemoBlog

Tupolev TU-144 SST

Size süpersonik hızda uçabilen dünyanın gelmiş geçmiş en karizmatik uçağı hangisidir diye sorsam bana ne cevap verirsiniz? Tabii ki Concorde öyle değil mi? Aynen öyle. Zamanı değerli olan zengin insanların kullandığı bu süpersonik uçakla yolculuğa, Concorde’un hizmetten ayrılmasından sonra ne denli ihtiyaç duyulmuştur bilinmez ama bilinen bir şey var ki o da Concorde ile 3 saat süren Paris – New York arası 2003 yılından beri 8 saat sürüyor.

Amerika ile uzaya gitme savaşına giren Sovyetler Birliği diğer taraftan da teknolojik gelişmelerdeki ilk olma isteğini de Avrupa ülkelerine kaptırmak istemiyordu. 1960’lı yılların ortalarında süpersonik hızda yolculuk yapabilmek için İngiltere ve Fransa’nın ciddi anlamda çalışmaları vardı. Amaçları daha önce yapılmamış bir uçak yapıp süpersonik hızda uçarak zamandan tasarruf etmekti. Bu, o zamanlar için gerçekten çok önemli bir olaydı. Zira 8 saat süren Paris – New York arası süpersonik uçuşla 3 saat civarında olacaktı. Kapalı kapılar ardında çok ciddi çalışmalar, gözlerden ırak yerlerde testler yapılıyordu. Pek çok kişi süpersonik seyahatin zamandan tasarruf sağlamasına rağmen ne denli güvenli bir ulaşım şekli olduğunu tartışıyordu. Çünkü yaklaşık 2 Mach (2500 km) hızında uçan bir nesnenin gerçektende nasıl bir malzemeyle üretileceği merak ediliyordu.

Avrupa’da bu tartışmalar süredururken sessiz ve derinden çalışmalarını sürdüren Sovyetler Birliği birden bire 31 Aralık 1968’de dünyanın ilk süpersonik yolcu uçağı olarak tarihe geçen “Tupolev TU-144”un ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Bu olay yıllardır süpersonik uçuşlar hakkında çalışmalarını sürdüren İngiltere ve Fransa üzerinde ciddi bir moral bozukluğu yarattı. Çünkü sadece iki ay sonra Concorde da ilk uçuşunu gerçekleştirecekti ve muhtemel bir “dünyanın ilk ticari süpersonik uçağı” olma unvanı kaybedilmişti. Bu iki süpersonik uçak tasarım olarak birbirlerine çok benziyorlardı. Hatta bu benzerlik yüzünden batılı gözlemciler Tu-144’e “Concordski” adını takmışlardı. Her ne kadar tasarım anlamında benzeseler de iki uçak arasındaki farklar zamanla ortaya çıkmaya başlamıştı. Örneğin Concorde daha konforluyken Tu-144’de bu konfor daha az düşünülmüştü. Concorde daha hızlıydı ama Tu-144 daha uzun menzile uçabiliyordu. Concorde’un İngilizce panel yapısı pazardaki payını arttırmıştı oysaki Tu-144 tamamen Rusça panele sahipti.

Concorde SST

3 Nisan 1973’de Paris hava şovunda ilk Tu-144’ün düşmesiyle Sovyetler Birliği’nin bu ticari süpersonik uçuş projesi büyük yara aldı. Zira ne Concorde ne de Tu-144 henüz ticari uçuşlarına başlamamışlardı. Bu kaza nedeniyle Tu-144 hak ettiği yere bir türlü gelemedi. Üstelik karşısında da çok güçlü bir rakibi varken. Her şeye rağmen Tu-144 ilk ticari uçuşunu 26 Aralık 1975 tarihinde yaptı ve sonrasında düşünüldüğü gibi hak ettiği ilgiyi görmedi. Sadece iki buçuk yıl hizmette kalan Tu-144, 1 Haziran 1978 tarihinde hizmetten alındı. Boeing ve Nasa ortak olarak ileride ticari süpersonik uçakların tasarlanması amacıyla deneysel bir Tu-144 satın aldılar. Böylelikle süpersonik uçuş rüyası Sovyetler Birliği için çok erken bitmişti.

Buna karşın Concorde’un engellenemez yükselişi rakipsiz kalmasının da etkisiyle iyice hızlandı. Amerika’nın çok gürültülü olarak nitelendirdiği Concorde için sadece tek bir havaalanını kullanmasına izin vermesi bile Concorde’un bu yükselişine sekte vuramadı. Amerika’nın neden böyle bir politika izlediği ise ilerleyen zamanlarda ortaya çıktı. Çünkü Concorde Amerikan uçak üreticilerini de rahatsız etmeye başlamıştı ve pek çok zengin Amerikalı okyanus aşırı uçuşları için Concorde’u tercih ediyorlardı. 2000 yılına kadar British Airways ve Air France Concorde uçaklarını kullandılar. Taa ki 25 Temmuz 2000 tarihinde Air France’a ait bir Concorde’un, Fransa’nın Charles De Gaulle havaalanından kalkışından bir buçuk dakika sonra düşmesine kadar. Bu tarihten sonra 1973 yılında Tu-144 için yapılan eleştiriler bu sefer de Concorde için yapılmaya başlandı. Süpersonik uçuşun güvenirliliği insanlar tarafından tekrar sorgulanıyordu.

Air France ve British Airways gelen eleştirilere fazla dayanamayıp Concorde’un 26 Kasım 2003’te son ticari uçuşuyla birlikte hizmetten ayrılmasına karar verdiler. Böylelikle 31 Aralık 1968’de başlayan süpersonik uçuş serüveni 35 yıl sonra sona ermiş oldu.

Etiketler: Air France, Boeing, British Airways, Charles De Gaulle, Concorde, NASA, Süpersonik, Tu-144, Tupolev